Doorgaan naar hoofdcontent

Poollicht in Nederland


* foto's aangevuld op 23-09-2017

Poollicht ontstaat bij veel zonneactiviteit. Het is nu 2017 en we zitten daarmee in het dal van een 11-jarige cyclus waarin de zonneactiviteit toe en afneemt. Gemiddeld zijn er ongeveer 7 kansen per jaar om in Nederland en België wat te zien. Maar in piekjaren kan het vaker zijn, zo werd er in Duitsland in 2012 wel 21 keer een melding gemaakt.

Waar en wanneer moet ik kijken?
Een paar dingen zijn belangrijk.
  • Planning vooraf: als de zon een plasmawolk uitstoot (een Coronal Mass Ejection of CME) dan duurt het nog een tot drie dagen voordat het bij de aarde aankomt en poollicht veroorzaakt. Houd hiervoor websites als spaceweather.com en swpc.noaa.gov in de gaten. Het WSA-Enlil model rekent door wanneer de zonnewind of CME de aarde treft.
  • Als het zover is dat er wat te zien zou moeten zijn dan wordt dat aangegeven op websites als poollicht.info en poollicht.be.
  • Op het noordelijk halfrond ontstaat poollicht in een dikke band rond de noordpool. Omdat Nederlanden België niet zo heel erg dicht bij de noordpool liggen kan je het licht bij ons normaal gesproken alleen in het noorden zien, vlak boven de horizon. (Als je niet weet waar de poolster staat is een kompas of smartphone dus wel handig.)
  • Het moet wel donker genoeg zijn. Lichtvervuiling door de stad of kassen kan zomaar roet in het eten werpen. Zoek dus een donker plekje op, bijvoorbeeld ergens tussen de weilanden of aan zee. Bij het RIVM kan je een lichtemissiekaart downloaden. Laat je ogen ook wennen aan het donker.
  • Poollicht zit vrij hoog dus er moeten niet te veel wolken tussen hangen. Alleen al in februari 2014 zou het acht keer te zien zijn geweest in Nederland, ware het niet dat we hier zes avonden kampten met volledig dichte bewolking!

Hoe ziet het er uit?
Het is bij ons niet zo overweldigend als in het echte hoge noorden, maar het blijft fascinerend om die groene of rode gloed in de lucht te zien hangen. Aan de kleur kan je trouwens zien hoe hoog het licht in de lucht hangt:
  • Karmozijnrood: < 100 km
  • Groen:  100-200 km
  • Rood:  > 200 km
Zie weerstationleeuwarden.nl/poollicht voor meer achtergrondinformatie.

De onderstaande foto's heb ik zelf gemaakt op wat donkerder plekjes in Friesland. Ik weet zeker dat het spectaculairder kan. Op poollicht.info vind je je nog meer foto's uit Nederland.

Poollicht of noorderlicht in Nederland.
Op 26 september 2011 was er ondanks de bewolking toch nog wat poollicht te zien.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 24mm,  f/4.0, 30s, ISO 800)

Poollicht of noorderlicht in Nederland.
Op 22 januari 2012 was er ook even wat te zien, maar weer maakte de bewolking er snel een einde aan.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Poollicht of noorderlicht in Nederland.
22 januari 2012 - De voorgrond is met de nabewerking wat donkerder gemaakt.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 20s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht of noorderlicht in Nederland.
Op 24 januari 2012 hadden de media bericht dat er kans was op poollicht. De website poollicht.be kon het grote aantal bezoekers niet aan en ging plat. Helaas bleef het deze keer bij fotografisch poollicht want met het blote oog was er niets te zien...
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht of noorderlicht in Nederland.
24 januari 2012 - Als er bijna niets te zien is heb je altijd nog de melkweg te bewonderen....
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht of noorderlicht in Nederland.
Op 19 februari 2012 was het een bijzonder donkere nacht en het poollicht was erg zwak.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Poollicht of noorderlicht kan ook in Nederland, hier in Friesland boven de Waddenzee.
Op 15 maart 2012 werd het lange wachten beloond. De omstandigheden waren ideaal: geen wolkje aan de lucht! Met het blote oog was er vaag wat te zien. Maar met helderheid en contrastbewerking werden de kleuren toch goed zichtbaar.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Poollicht of noorderlicht kan ook in Nederland, hier in Friesland boven de Waddenzee.
En nog een plaatje van 15 maart 2012.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht
Op 14 juli 2012 was er een zware zonnestorm, een G2. Maar omdat het interplanetaire magnetische veld positief was (je pikt wat op), was er weinig meer te zien dan een lichte violette gloed. Niks om voor wakker te blijven.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Poollicht boven de Waddenzee
Op 15 juli 2012 was het zomer en viel er met het blote oog amper wat te zien. En dat is opmerkelijk want de zonnestorm was bijzonder sterk.
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)

Poollicht boven de Waddenzee
Nog een plaatje van 15 juli 2012, de stippellijn wordt veroorzaakt door een helikopter..
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 30s, ISO 1600)
Poollicht in de vorm van een rode pilaar
Op 8 oktober 2012 waren er weer kansen.Uiteindelijk was het toch erg zwak. Met flinke ruis reductie en contrast aanpassing is er nog net wat te zien..
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 20s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht in Nederland (17 januari 2013)
In januari 2013 waren er veelbelovende zonnevlekken maar geschikte uitbarstingen bleven lang uit. Een lichte uitbarsting veroorzaakte onverwachts toch nog wat activiteit op 17 januari 2013. Misschien was het  te vroeg op de avond (19:23!) want behalve wat licht rode vlekjes links onder het midden is er amper wat te zien...
(Canon EOS 450D, Tokina AF 12-24mm, 12mm,  f/4.0, 25s, ISO 1600)
Lang wachten... op 17 maart 2013 eindelijk weer poollicht. Een M1 zonneuitbarsting leverde die avond maar liefst een geomagnetische storm van G2 op. Maar er was veel bewolking met eventjes een korte opklaring. Op het moment van de foto was er helaas niets met het blote oog te zien.
(Canon EOS 60D, 18-55mm kitlens, 18mm, f/3.5, 25s, ISO 6400)

En nog eentje van 17 maart 2013.
(Canon EOS 60D, 18-55mm kitlens, 18mm, f/3.5, 25s, ISO 6400)
noorderlicht 2014
Op 27 februari 2014 was het weer raak!
Het groene deel was visueel te goed zien, maar dan wat grijzer dan op de foto.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 13s, ISO 6400)
Noorderlicht 27-02-2014
Op het helderste moment (27 februari 2014, 22:23-23:15) knalden de rode kleuren er uit.
Een betere camera en gevoeliger lens doen wonderen!
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 1600)
Fotografisch Poollicht met Pasen 2014
Fotografisch Poollicht met Pasen 2014 (21 april 2014, 02:08)
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17 mm, f/2.8, 13s, ISO 1600)
Fotografisch poollicht
Fotografisch poollicht (12 September 2014, 23:05)
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 1600)

Fotografisch poollicht kerstavond 2014
Fotografisch poollicht op Kerstavond (24 December 2014)
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17 mm, f/2.8, 10s, ISO 1600)
Fotografisch poollicht bij volle maan (4 Januari 2015)
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17 mm, f/2.8, 10s, ISO 1600)
Aurora Borealis boven Franeker
Fotografisch poollicht (17 Februari 2015)
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17 mm, f/2.8, 10s, ISO 1600)
Poollict boven de Waddenzee. De hele dag was er al een zware geomagnetische
storm gaande en veel mensen hebben het poollicht dit keer gezien. (17 Maart 2015)
(Canon EOS 60D, Tokina 12-24mm, 12mm, F/4.0, 20s, ISO 6400)
Het poollicht kwam tot erg hoog aan de hemel doordat de magnetische
lading erg gunstig uitviel t.o.v. het aardmagnetisch veld. (17 Maart 2015)
(Canon EOS 60D, Tokina 12-24mm, 12mm, F/4.0, 20s, ISO 6400)
Op 16 april 2015 bleef het bij fotografisch poollicht: met het blote oog was er echt niets te zien.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17 mm, f/2.8, 10s, ISO 6400)
Op 9 september 2015 schitterend uitzicht op poollicht over de Waddenzee
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 13s, ISO 6400, statief)
Op 7 oktober 2015 verschool het monster zich achter de wolken.
In mijn haast had ik een polarisatiefilter laten zitten.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 15s, ISO 6400, statief)
Aurora just before Christmas
Van 20 op 21 december 2015 zat een dik wolkendek een schitterend schouwspel in de weg.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 13s, ISO 1600, statief)
Op 16 februari 2016 werd een dampige atmosfeer door een halfvolle maan
beschenen, bepaald geen schoolvoorbeeld, maar wel fotografisch poollicht.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 6400, statief)
Poollicht achter de wolken
Op 6 maart 2016 was er weer visueel poollicht, maar deze roze gloed
achter de wolken heeft ook een mysterieuze sfeer.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 6400, statief)

Op Moederdag (8 mei 2016) zat er een langpootmug op de lens. Dat had alles
te maken met de uitzonderlijke warmte van die dag. Een mooi contrast
want  poollicht fotografie is meestal iets voor in de kou.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 6400, statief)
Op 23 augustus 2016 was er een sterke zonnewind.
Poollicht fotografie werd zo alweer een zomerse aangelegenheid.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 50mm, f/2.8, 15s, ISO 6400, statief)
Op 25 oktober 2016 was het fotografisch vast te leggen maar niet met het blote oog te zien
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 50mm, f/2.8, 13s, ISO 6400, statief.)

Op 27 maart 2017, net na de equinox, was er een flink coronaal gat waaruit een sterke zonnewind stroomde.
(Canon EOS 60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 13s, ISO 6400, statief)

Op 22 september -weer rond de equinox- was een matige zonnewind net voldoende
voor een fotografische registratie.
(Canon EOS60D, Sigma 17-50mm, 17mm, f/2.8, 10s, ISO 6400, statief)



Hoe krijg ik het op de foto?
Een uitgebreid verhaal van fotograaf en blogger Patrick J. Endres vind je hier. Ik houd het even wat beknopter.

Technisch:
  • Gebruik een statief
  • Gebruik een zo open mogelijk diafragma (laag f-getal). Haal je lens van de autofocus af en zorg van te voren dat je weet hoe je de lens scherp stelt op oneindig (of hyperfocaal). Een tip van Jan Curtis: tape de lens vervolgens vast zodat je niet per ongeluk de focus verliest.
  • Gebruik maximale ISO waarbij de ruis nog acceptabel is (zoals 400 of 1600 ISO).
  • Gebruik een lange sluitertijd (zoals 30 sec).
  • Als je de eerste foto's hebt gemaakt kan je gaan spelen met de instellingen. Bij langere sluitertijd gaan de sterren 'lopen' bij kortere tijden zie je meer detail in het poollicht.

Artistiek:
  • Denk ook na over een mooie voorgrond. Misschien heb je niet zoveel te kiezen, maar weerspiegelingen op het water doen het altijd goed. Een fiets of een molen op de voorgrond geeft een lekker Hollands tintje... alles kan!
  • Besteed veel aandacht aan de nabewerking in de digitale doka. Fotografeer in RAW en 'ontwikkel' de foto's naderhand door te werken met helderheid en contrast. Het is jouw artistieke vrijheid om te bepalen hoever je hier mee gaat... Patrick J. Endres geeft zinvolle tips over witbalans en andere instellingen. Mike Taylor laat heel mooi zien wat de camera ziet versus wat het oog ziet.

Mocht je er op uit gaan: happy hunting!






Reacties

  1. Mooie voorbeelden en handige tips, we gaan het weer ervaren over een kleine 2 week.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie plaatsen

Populaire berichten van deze blog

Mist in de Oostvaarderplassen

Het is december en al dagen lang mistig weer. Maar dat mag de pret niet drukken om op een ochtend foto's te maken met zwager Lourens. De mist maakt alles lekker mysterieus.



We besluiten ons vooral te richten op de Konikpaarden. Deze morgen zijn ze alleen maar aan het grazen en dat levert weinig interessante plaatje op. Er is één exemplaar dat wel erg aan mensen is gewend en dat komt leuren om suikerklontjes of zo iets.



Als we geen snoep blijken te hebben zijn we van hem af en kunnen we verder gaan met het fotograferen van de rest van de familie.

In de mist is het allemaal nogal vredig en vaag.



Op de terugweg  zien we nog een Grote Zilverreiger rondvliegen. We struinen nog even door het gebied De Driehoek maar dat levert weinig fotomateriaal op. Het is allemaal erg grauw en grijs, maar hoort bij de dagen tussen Kerst en Oud en Nieuw.






Dorus

Je kan ver van huis op walvissafari gaan, maar het kan ook anders. Want deze hele week zwom er een jonge bultrug in de haven van Den Helder. Wat een apart gezicht als die enorme rug zo dichtbij uit het water komt!




Het dier trekt het nodige bekijks en heeft het blijkbaar naar zijn zin. Iemand heeft verzonnen dat hij (of zij) Dorus mag heten.